آسانسور کششی چیست؟ بررسی انواع، نحوه کار، قیمت و مزایا

آسانسور کششی تا چند طبقه مناسب است؟

برای آسانسور کششی نمی‌توان یک سقف عمومی مثل «تا ۱۰ طبقه» یا «تا ۲۰ طبقه» تعیین کرد.

فناوری کششی از ساختمان‌های کم‌ارتفاع تا برج‌های بسیار بلند استفاده می‌شود و انتخاب نهایی به این عوامل بستگی دارد:

• ارتفاع حرکت
• سرعت موردنیاز
• ظرفیت
• تعداد توقف
• میزان ترافیک
• تعداد آسانسورها
• نوع موتور
• نوع سیستم تعلیق
• توان موتور
• شرایط چاه

حتی آسانسورهای کششی MRL گیرلس امروزی در ساختمان‌های کم‌ارتفاع نیز استفاده می‌شوند. برای مثال Schindler 3100 یک آسانسور کششی MRL مخصوص ساختمان‌های دو و سه‌توقف است.

بنابراین کششی بودن آسانسور به معنی بلندمرتبه بودن ساختمان نیست؛ بلکه یکی از گزینه‌های اصلی از ساختمان‌های کوتاه تا برج‌ها است.

سرعت آسانسور کششی چقدر است؟

سرعت آسانسور کششی عدد ثابتی ندارد.

محدوده سرعت بر اساس ارتفاع و ترافیک ساختمان طراحی می‌شود. به‌طور کلی، یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های فناوری کششی این است که امکان دستیابی به سرعت‌هایی بسیار بیشتر از بسیاری از سیستم‌های هیدرولیکی را فراهم می‌کند.

در پروژه‌های مسکونی کوچک نیازی به سرعت‌های بسیار بالا نیست، ولی در برج‌ها و ساختمان‌های پرتردد می‌توان از موتورهای گیرلس و سیستم‌های کنترلی پیشرفته استفاده کرد.

به همین علت انتخاب سرعت باید بر اساس Traffic Analysis انجام شود، نه صرفاً تعداد طبقات.

سرعت بیشتر همیشه به معنی طراحی بهتر نیست؛ زیرا با افزایش سرعت، الزامات چاه، کیفیت ریل، سیستم کنترل، ترمزها، تجهیزات ایمنی و راحتی حرکت نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

مزایای آسانسور کششی

مناسب برای ساختمان‌های متوسط و بلند

یکی از مهم‌ترین مزایا، امکان استفاده در ارتفاع‌های زیاد و ترافیک بالاست.

امکان دستیابی به سرعت بالا

ساختار کششی، به‌ویژه در سیستم‌های Gearless، امکان طراحی آسانسورهای سریع را فراهم می‌کند.

راندمان مناسب به کمک وزنه تعادل

وزنه تعادل بخشی از بار سیستم را بالانس می‌کند و در نتیجه موتور به جای بلند کردن کل جرم کابین و بار، اختلاف نیروهای سیستم را جبران می‌کند.

قابلیت اجرای بدون موتورخانه

با استفاده از تجهیزات کامپکت و موتورهای گیرلس، بسیاری از آسانسورهای کششی را می‌توان به صورت MRL طراحی کرد.

حرکت نرم در سیستم‌های جدید

ترکیب موتور Gearless، انکودر و درایو کنترل دور امکان شتاب‌گیری و توقف نرم و دقیق را فراهم می‌کند.

مناسب برای ترافیک بالا

سرعت و قابلیت کنترل سیستم کششی باعث شده این فناوری یکی از گزینه‌های اصلی ساختمان‌های اداری، تجاری و برج‌های پرتردد باشد.

امکان استفاده از درایو احیاکننده انرژی

در بعضی سیستم‌های جدید، Regenerative Drive می‌تواند در شرایط مناسب بخشی از انرژی تولیدشده هنگام حرکت را به شبکه ساختمان بازگرداند.

معایب و محدودیت‌های آسانسور کششی

آسانسور کششی نیز برای همه پروژه‌ها بهترین انتخاب نیست.

نیاز به فضای وزنه تعادل

وزنه تعادل باید در داخل چاه حرکت کند و بنابراین بخشی از سطح مقطع چاه را اشغال می‌کند.

محل وزنه می‌تواند در پشت یا کنار کابین طراحی شود.

حساسیت زیاد به طراحی و نصب

عملکرد مناسب سیستم کششی به مواردی مانند:

• کشش صحیح سیم‌بکسل‌ها
• تراز بودن ریل‌ها
• نصب صحیح موتور
• تنظیم فلکه‌ها
• بالانس کابین
• پارامترهای درایو

وابستگی زیادی دارد.

نگهداری سیستم تعلیق

سیم‌بکسل یا تسمه، فلکه کششی، ترمز و دیگر تجهیزات باید در بازدیدهای دوره‌ای کنترل شوند.

هزینه تجهیزات پیشرفته

در سیستم‌های گیرلس، MRL، سرعت بالا یا کنترل پیشرفته، هزینه اولیه تجهیزات می‌تواند از یک سیستم ساده‌تر بیشتر باشد.

این هزینه لزوماً به معنی هزینه کل بیشتر در چرخه عمر نیست و باید همراه با مصرف انرژی، تعمیرات و عمر تجهیزات بررسی شود.

آیا آسانسور کششی مصرف برق کمتری دارد؟

به‌صورت مطلق نمی‌توان گفت تمام آسانسورهای کششی همیشه کم‌مصرف‌تر هستند.

اما سیستم کششی یک مزیت اساسی دارد: وجود وزنه تعادل.

در نتیجه موتور تنها اختلاف بار را مدیریت می‌کند و لازم نیست کل وزن کابین را در هر حرکت جابه‌جا کند.

همچنین موتورهای گیرلس جدید، درایوهای کنترل دور و سیستم‌های Regenerative می‌توانند راندمان انرژی را بیشتر کنند.

Schindler برای نمونه در یکی از سیستم‌های کششی MRL کم‌ارتفاع خود، صرفه‌جویی انرژی قابل‌توجهی نسبت به سیستم هیدرولیکی مشابه اعلام کرده است؛ اما چنین اعدادی مشخصات همان محصول هستند و نباید به تمام آسانسورها تعمیم داده شوند.

مصرف واقعی به این موارد بستگی دارد:

• ظرفیت
• ارتفاع
• تعداد سفر
• نوع موتور
• راندمان درایو
• وزن کابین
• بالانس وزنه
• حالت Standby
• روشنایی کابین
• ترافیک ساختمان

ابعاد آسانسور کششی چقدر است؟

برای «آسانسور کششی» یک طول و عرض ثابت وجود ندارد.

ابعاد باید بر اساس ظرفیت و کاربری پروژه تعیین شوند و موارد زیر روی ابعاد چاه تأثیر می‌گذارند:

• ظرفیت کابین
• عرض و نوع در
• محل وزنه تعادل
• محل ریل‌ها
• نوع سیستم تعلیق
• ابعاد موتور
• MRL یا موتورخانه‌دار بودن
• یک یا دو ورودی بودن کابین
• عمق Pit
• ارتفاع Overhead

برای مثال، قرار گرفتن وزنه تعادل در پشت کابین و وزنه در بغل کابین می‌تواند نسبت عرض و عمق موردنیاز چاه را تغییر دهد.

به همین دلیل بهتر است قبل از قطعی شدن ابعاد چاه معماری، نقشه آسانسور توسط طراح بررسی شود.

مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان نیز انتخاب، جانمایی، ظرفیت، سرعت، آماده‌سازی محل نصب و جدول‌های ابعادی آسانسور را پوشش می‌دهد. آخرین ویرایش شناخته‌شده این مبحث همچنان ویرایش سوم سال ۱۳۹۲ است.