آسانسور یکی از پرکاربردترین تجهیزات هر ساختمان است و عملکرد صحیح آن ارتباط مستقیمی با ایمنی، آسایش ساکنان و هزینه‌های نگهداری ساختمان دارد. با این حال، بسیاری از مدیران ساختمان دقیقاً نمی‌دانند سرویس آسانسور شامل چه مواردی است و سرویسکار در بازدیدهای دوره‌ای چه بخش‌هایی از آسانسور را باید بررسی کند.
سرویس آسانسور فقط به روغن‌کاری چند قطعه یا بررسی ظاهری کابین محدود نمی‌شود. در یک سرویس اصولی، بخش‌های مکانیکی، الکتریکی و ایمنی آسانسور بررسی می‌شوند تا مشکلات احتمالی قبل از تبدیل شدن به خرابی جدی شناسایی شوند.
در این مقاله از آرمان مانگ به‌طور کامل بررسی می‌کنیم که سرویس آسانسور شامل چه بخش‌هایی است، هر قسمت چگونه کنترل میشود و چرا انجام منظم سرویس و نگهداری اهمیت دارد.
آسانسور ساختمان شما نیاز به سرویس و بررسی تخصصی دارد؟
مشخصات آسانسور، تعداد توقف‌ها، نوع کاربری ساختمان و وضعیت فعلی دستگاه را با کارشناسان آرمان مانگ در میان بگذارید تا شرایط فنی آسانسور بررسی شده و مناسب‌ترین برنامه سرویس و نگهداری دوره‌ای به شما پیشنهاد شود.
سرویس آسانسور چیست؟
سرویس آسانسور مجموعه‌ای از بازدیدها، بررسی‌ها، تنظیمات و اقدامات پیشگیرانه است که با هدف حفظ عملکرد صحیح و ایمن آسانسور انجام میشود.
در سرویس دوره‌ای، تکنسین آسانسور بخش‌های مختلف سیستم را بررسی می‌کند و در صورت مشاهده مواردی مانند شل شدن قطعات، فرسودگی، صدای غیرعادی، تنظیم نبودن تجهیزات یا عملکرد نادرست سنسورها، اقدامات لازم را انجام می‌دهد.
هدف اصلی سرویس آسانسور این است که:
- احتمال خرابی ناگهانی آسانسور کاهش پیدا کند.
- مشکلات کوچک قبل از ایجاد خرابی جدی شناسایی شوند.
- حرکت کابین نرم‌تر و ایمن‌تر باشد.
- استهلاک قطعات کاهش پیدا کند.
- عمر مفید تجهیزات آسانسور افزایش یابد.
- هزینه تعمیرات سنگین در آینده کمتر شود.
سرویس آسانسور شامل چه مواردی است؟
به‌طور کلی، سرویس آسانسور شامل بررسی بخش‌های مختلفی از جمله موتور، موتورخانه، تابلو فرمان، کابین، درب‌ها، سیم بکسل، ریل، سیستم ترمز، چاه آسانسور، سنسورها و تجهیزات ایمنی میشود.
البته جزئیات سرویس به نوع آسانسور، میزان استفاده، عمر تجهیزات و شرایط ساختمان بستگی دارد.
در ادامه مهم‌ترین مواردی که در یک سرویس استاندارد آسانسور بررسی می‌شوند را توضیح می‌دهیم.
۱. بررسی موتور و موتورخانه آسانسور
موتور یکی از مهم‌ترین بخش‌های آسانسور است و هرگونه اختلال در عملکرد آن میتواند باعث توقف یا حرکت نامناسب کابین شود. در سرویس آسانسور معمولاً مواردی مانند وضعیت عملکرد موتور، دمای تجهیزات، صدای غیرعادی و وضعیت اتصالات بررسی می‌شوند. سرویسکار همچنین باید وضعیت تجهیزات موجود در موتورخانه را از نظر گردوغبار، آلودگی، لرزش و شرایط عمومی کنترل کند. وجود صدای غیرعادی در موتور یا گیربکس میتواند نشانه‌ای از فرسودگی یا نیاز به تنظیم قطعات باشد.
۲. بررسی تابلو فرمان آسانسور
تابلو فرمان را می‌توان به‌نوعی مغز آسانسور در نظر گرفت. این بخش وظیفه کنترل حرکت کابین، توقف در طبقات، باز و بسته شدن درب‌ها و بسیاری از عملکردهای دیگر را بر عهده دارد.
در سرویس دوره‌ای، وضعیت مواردی مانند:
- اتصالات الکتریکی
- رله‌ها و کنتاکتورها
- سیم‌کشی
- خطاهای سیستم
- وضعیت بردهای الکترونیکی
- عملکرد فرمان‌ها
بررسی میشود.
اتصالات شل یا قطعات معیوب در تابلو فرمان می‌توانند باعث بروز مشکلاتی مانند توقف ناگهانی آسانسور یا اختلال در حرکت کابین شوند.
۳. بررسی ترمز آسانسور
سیستم ترمز یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی آسانسور است. در هنگام سرویس، عملکرد ترمز و اجزای مرتبط با آن باید به‌دقت بررسی شود تا کابین در شرایط مختلف بتواند به‌درستی متوقف شود. سرویسکار وضعیت قطعات ترمز، میزان فرسودگی و عملکرد صحیح آن‌ها را کنترل می‌کند. هرگونه مشکل در سیستم ترمز باید جدی گرفته شود و در صورت نیاز، تعمیر یا تنظیم آن در سریع‌ترین زمان ممکن انجام شود.
۴. بررسی سیم بکسل آسانسور
در آسانسورهای کششی، سیم بکسل نقش مهمی در حرکت کابین و وزنه تعادل دارد. با گذشت زمان، سیم بکسل‌ها ممکن است دچار فرسودگی، خشکی یا آسیب شوند.
در سرویس دوره‌ای معمولاً موارد زیر بررسی می‌شوند:
- وضعیت ظاهری سیم بکسل
- میزان فرسودگی
- کشش سیم‌ها
- وجود پارگی یا آسیب
- نحوه قرارگیری روی فلکه
سیم بکسل آسیب‌دیده نباید نادیده گرفته شود و در صورت رسیدن به شرایط نامناسب باید توسط متخصص بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.
۵. بررسی فلکه کششی
فلکه کششی یکی دیگر از قطعات مهم آسانسورهای کششی است که سیم بکسل‌ها روی آن حرکت می‌کنند. فرسودگی شیارهای فلکه یا تنظیم نبودن آن میتواند باعث ایجاد لغزش، لرزش یا سایش غیرعادی سیم بکسل شود. به همین دلیل وضعیت فلکه نیز در سرویس‌های دوره‌ای بررسی میشود.
۶. بررسی کابین آسانسور
کابین بخشی از آسانسور است که کاربران مستقیماً با آن در ارتباط هستند.
در سرویس کابین معمولاً موارد زیر بررسی می‌شوند:
- وضعیت روشنایی کابین
- عملکرد دکمه‌ها
- نمایشگر طبقات
- زنگ اضطراری
- سیستم تهویه
- کف کابین
- دیواره‌ها و سقف
- عملکرد درب کابین
هرگونه لق بودن، صدای غیرعادی یا اختلال در تجهیزات کابین باید بررسی شود.
۷. سرویس درب آسانسور
خرابی درب یکی از رایج‌ترین مشکلات آسانسورها است. درب‌های آسانسور در طول روز بارها باز و بسته می‌شوند و به همین دلیل قطعات آن‌ها ممکن است زودتر از سایر بخش‌ها دچار فرسودگی شوند.
در سرویس درب آسانسور مواردی مانند:
- عملکرد موتور درب
- تنظیم سرعت باز و بسته شدن
- وضعیت ریل درب
- سنسورهای ایمنی
- قفل درب طبقات
- حرکت روان لته‌های درب
بررسی می‌شوند.
اگر درب آسانسور با ضربه بسته شود، به‌سختی باز شود یا هنگام حرکت صدای غیرعادی ایجاد کند، احتمالاً نیاز به تنظیم یا تعمیر دارد.
۸. بررسی قفل درب طبقات
قفل درب طبقات از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی آسانسور است. آسانسور نباید زمانی که درب طبقه به‌درستی بسته و قفل نشده است حرکت کند. در سرویس دوره‌ای، عملکرد قفل‌ها و کنتاکت‌های مرتبط با آن‌ها بررسی میشود. خرابی این بخش باید در سریع‌ترین زمان ممکن برطرف شود.
۹. بررسی سنسور و فتوسل درب
فتوسل یا سنسور درب وظیفه تشخیص وجود مانع در مسیر بسته شدن درب آسانسور را دارد. برای مثال اگر فرد یا جسمی بین درب قرار داشته باشد، سنسور باید مانع بسته شدن درب شود. در سرویس آسانسور، عملکرد صحیح این سنسورها بررسی و در صورت نیاز تنظیم یا تمیز میشود.
۱۰. بررسی ریل‌های آسانسور
کابین آسانسور و وزنه تعادل در امتداد ریل‌های مخصوص حرکت می‌کنند. وضعیت ریل‌ها تأثیر زیادی بر حرکت نرم و بدون لرزش کابین دارد. در سرویس آسانسور، تکنسین مواردی مانند وضعیت ریل‌ها، اتصالات آن‌ها و شرایط حرکت کابین را بررسی می‌کند. وجود مشکل در این بخش میتواند باعث لرزش یا ایجاد صدای غیرعادی هنگام حرکت آسانسور شود.
۱۱. روغن‌کاری قطعات مورد نیاز
برخی قطعات مکانیکی آسانسور برای عملکرد بهتر به روانکاری مناسب نیاز دارند. اما روغن‌کاری باید بر اساس نوع قطعه و شرایط فنی انجام شود و استفاده بیش از حد یا اشتباه از روغن نیز میتواند مشکل‌ساز باشد. سرویسکار در بازدید دوره‌ای وضعیت قطعاتی که نیاز به روانکاری دارند را بررسی می‌کند.
۱۲. بررسی کفشک‌های آسانسور
کفشک‌ها وظیفه هدایت کابین روی ریل‌ها را دارند. فرسودگی یا تنظیم نبودن کفشک‌ها میتواند باعث لرزش، صدا و حرکت نامناسب کابین شود. در سرویس آسانسور، وضعیت کفشک‌ها بررسی شده و در صورت نیاز تنظیم یا تعویض می‌شوند.
۱۳. بررسی وزنه تعادل
در آسانسورهای کششی، وزنه تعادل نقش مهمی در متعادل کردن وزن کابین و کاهش فشار واردشده به موتور دارد. در سرویس دوره‌ای وضعیت وزنه‌ها، اتصالات و تجهیزات مربوط به آن‌ها بررسی میشود.
۱۴. بررسی چاه آسانسور
چاه آسانسور نیز باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شود. در این بخش تکنسین وضعیت تجهیزات، اتصالات، سیم‌کشی‌ها، ریل‌ها و شرایط عمومی چاه را کنترل می‌کند. وجود اجسام اضافی، آلودگی شدید یا قطعات رهاشده در چاه آسانسور میتواند مشکل‌ساز باشد.
۱۵. بررسی چاهک آسانسور
چاهک یا Pit پایین‌ترین قسمت چاه آسانسور است. این بخش شامل برخی تجهیزات مهم ایمنی و مکانیکی است و باید در سرویس دوره‌ای بررسی شود. از جمله موارد قابل بررسی در چاهک می‌توان به شرایط نظافت، وضعیت تجهیزات ایمنی و وجود آب یا رطوبت اشاره کرد. وجود آب در چاهک آسانسور میتواند برای تجهیزات الکتریکی و مکانیکی بسیار آسیب‌زا باشد.
۱۶. بررسی بافر آسانسور
بافرها در قسمت پایین چاه آسانسور قرار دارند و بخشی از سیستم ایمنی آسانسور محسوب می‌شوند. وضعیت بافرها و اتصالات آن‌ها باید در بازدیدهای فنی مورد بررسی قرار گیرد.
۱۷. بررسی گاورنر و تجهیزات ایمنی
گاورنر یکی از اجزای مهم سیستم ایمنی آسانسور است و در شرایطی که سرعت کابین از محدوده تعیین‌شده فراتر رود، در فرآیند فعال شدن تجهیزات ایمنی نقش دارد. در سرویس دوره‌ای، وضعیت ظاهری و عملکرد تجهیزات مرتبط با این سیستم بررسی میشود.
۱۸. بررسی تراز توقف کابین در طبقات
یکی از مشکلات رایج آسانسورها این است که کابین هنگام توقف دقیقاً هم‌سطح طبقه قرار نمی‌گیرد. حتی اختلاف ارتفاع کم نیز میتواند برای سالمندان یا کودکان خطر ایجاد کند. در سرویس آسانسور، دقت توقف کابین در طبقات بررسی و در صورت وجود مشکل، تنظیمات لازم انجام میشود.
۱۹. بررسی شستی‌های طبقات و کابین
شستی‌های داخل کابین و طبقات باید بدون تأخیر یا اختلال کار کنند. در سرویس دوره‌ای وضعیت دکمه‌ها، چراغ‌ها، نمایشگرها و ارسال صحیح فرمان‌ها بررسی میشود.
۲۰. بررسی سیستم نجات اضطراری آسانسور
برخی آسانسورها به سیستم نجات اضطراری یا UPS مجهز هستند. این سیستم در زمان قطع برق میتواند به انتقال کابین به یک طبقه مناسب و باز شدن درب کمک کند. در سرویس آسانسور باید عملکرد این سیستم و وضعیت تجهیزات مربوط به آن بررسی شود.
چک لیست سرویس آسانسور
به‌طور خلاصه، چک لیست سرویس آسانسور میتواند شامل موارد زیر باشد:
| بخش آسانسور | موارد قابل بررسی |
|---|---|
| موتور | صدا، لرزش، دما و عملکرد |
| تابلو فرمان | اتصالات، رله‌ها، خطاها و سیم‌کشی |
| ترمز | عملکرد و میزان فرسودگی |
| سیم بکسل | کشش، سایش و سلامت ظاهری |
| فلکه | وضعیت شیارها و عملکرد |
| درب کابین | باز و بسته شدن و تنظیم حرکت |
| درب طبقات | قفل و عملکرد صحیح |
| فتوسل | تشخیص مانع |
| کابین | روشنایی، شستی و نمایشگر |
| ریل‌ها | وضعیت حرکت و اتصالات |
| کفشک | فرسودگی و تنظیم |
| چاه آسانسور | تجهیزات و شرایط عمومی |
| چاهک | تجهیزات ایمنی و رطوبت |
| گاورنر | وضعیت سیستم ایمنی |
| توقف طبقات | هم‌سطح بودن کابین |
| سیستم اضطراری | عملکرد در زمان قطع برق |
هر چند وقت یکبار آسانسور باید سرویس شود؟
فاصله زمانی مناسب برای سرویس آسانسور به عواملی مانند تعداد واحدها، تعداد استفاده روزانه، نوع آسانسور، عمر تجهیزات و شرایط ساختمان بستگی دارد. در بسیاری از ساختمان‌های مسکونی، بازدید دوره‌ای منظم به‌صورت ماهانه انجام میشود. آسانسور ساختمان‌های پرتردد مانند مراکز اداری، تجاری، درمانی یا برج‌های مسکونی ممکن است به بررسی‌های دقیق‌تر و برنامه نگهداری متناسب با میزان استفاده نیاز داشته باشند.
تفاوت سرویس آسانسور با تعمیر آسانسور چیست؟
یکی از اشتباهات رایج این است که سرویس و تعمیر آسانسور یکسان در نظر گرفته می‌شوند. سرویس آسانسور بیشتر جنبه پیشگیرانه دارد. یعنی تکنسین تلاش می‌کند مشکلات احتمالی را پیش از بروز خرابی جدی شناسایی کند. اما تعمیر آسانسور زمانی انجام میشود که یک قطعه دچار خرابی شده یا عملکرد آسانسور با مشکل مواجه شده باشد. برای مثال تنظیم درب در یک سرویس دوره‌ای ممکن است از خراب شدن موتور درب جلوگیری کند. اما اگر موتور درب از کار افتاده باشد، دیگر نیاز به تعمیر یا تعویض قطعه وجود دارد.
آیا تمام قطعات در سرویس آسانسور تعویض می‌شوند؟
خیر.
هزینه سرویس دوره‌ای معمولاً مربوط به بازدید، کنترل، تنظیم و اقدامات نگهداری است. اگر در زمان سرویس مشخص شود قطعه‌ای خراب یا فرسوده است، ممکن است نیاز به تعمیر یا تعویض آن وجود داشته باشد که معمولاً به‌عنوان عملیات تعمیراتی جداگانه در نظر گرفته میشود. به همین دلیل بهتر است مدیر ساختمان قبل از عقد قرارداد سرویس آسانسور، دقیقاً مشخص کند چه خدماتی در قرارداد قرار دارند.
نشانه‌هایی که آسانسور نیاز به سرویس دارد
حتی اگر زمان سرویس دوره‌ای نرسیده باشد، مشاهده برخی علائم میتواند نشان‌دهنده وجود مشکل باشد.
از مهم‌ترین علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ایجاد صدای غیرعادی هنگام حرکت
- لرزش کابین
- بسته شدن درب با ضربه
- دیر باز شدن درب
- توقف نامناسب در طبقات
- حرکت کندتر از حالت معمول
- خاموش شدن ناگهانی آسانسور
- خطاهای مکرر
- گیر کردن آسانسور
- روشن نشدن برخی شستی‌ها
در صورت مشاهده این موارد بهتر است مشکل توسط تکنسین متخصص بررسی شود.
چرا سرویس منظم آسانسور اهمیت دارد؟
سرویس منظم آسانسور فقط برای جلوگیری از خرابی نیست؛ بلکه میتواند تأثیر مستقیمی بر ایمنی و هزینه‌های ساختمان داشته باشد. یک ایراد کوچک در صورتی که زود تشخیص داده شود، معمولاً راحت‌تر و کم‌هزینه‌تر قابل برطرف شدن است. اما اگر همان مشکل برای مدت طولانی نادیده گرفته شود، ممکن است باعث آسیب دیدن قطعات دیگر و افزایش هزینه تعمیر شود. به همین دلیل نگهداری پیشگیرانه یکی از بهترین راه‌ها برای افزایش عمر تجهیزات آسانسور است.
هنگام انتخاب شرکت سرویس آسانسور به چه نکاتی توجه کنیم؟
کیفیت سرویس تا حد زیادی به تجربه و تخصص تیم فنی بستگی دارد.
در هنگام انتخاب شرکت سرویس و نگهداری آسانسور بهتر است به موارد زیر توجه کنید:
- تخصص و تجربه تکنسین‌ها
- انجام منظم بازدیدهای دوره‌ای
- ارائه گزارش سرویس
- پاسخگویی مناسب در زمان خرابی
- شفاف بودن قرارداد
- مشخص بودن هزینه‌ها
- بررسی دقیق تجهیزات ایمنی
- استفاده از قطعات مناسب در تعمیرات
ارزان‌ترین قرارداد سرویس همیشه بهترین انتخاب نیست. کیفیت بازدیدهای دوره‌ای میتواند در بلندمدت تأثیر زیادی بر هزینه نگهداری آسانسور داشته باشد.
سرویس آسانسور آرمان مانگ
سرویس منظم آسانسور یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که مدیران ساختمان برای حفظ ایمنی و عملکرد مناسب آسانسور باید در نظر بگیرند.
در یک سرویس اصولی، بخش‌هایی مانند موتور، تابلو فرمان، سیم بکسل، سیستم ترمز، درب‌ها، ریل‌ها، کابین، چاه آسانسور و تجهیزات ایمنی مورد بررسی قرار می‌گیرند.
شرکت آسانسوری آرمان مانگ با بررسی دوره‌ای تجهیزات و شناسایی مشکلات احتمالی، به شما کمک می‌کند از خرابیهای ناگهانی جلوگیری کرده و شرایط مناسب‌تری برای نگهداری آسانسور ساختمان ایجاد کنید.
برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره سرویس و نگهداری آسانسور و بررسی شرایط آسانسور ساختمان خود می‌توانید با کارشناسان آرمان مانگ در ارتباط باشید.
سوالات متداول درباره چک لیست سرویس آسانسور
معمولاً تعویض قطعات جزو خدمات تعمیراتی محسوب میشود و باید شرایط آن در قرارداد سرویس و نگهداری مشخص شده باشد.
عدم سرویس منظم میتواند باعث افزایش استهلاک، خرابیهای مکرر، ایجاد صدا و لرزش، کاهش کیفیت حرکت آسانسور و افزایش هزینه تعمیرات شود.
بررسی و سرویس تجهیزات آسانسور باید توسط تکنسین متخصص و افراد دارای دانش و تجربه کافی در زمینه سیستم‌های آسانسور انجام شود.
